Siirt, Türkiye

7 Halk EÄŸitim Merkezi, 1 OlgunlaÅŸma Enstitüsü


Siirt, Mezopotamya’nın kadim birikimiyle ÅŸekillenen özgün ve derin bir kültürün kentidir. Battaniye dokumacılığından geleneksel el sanatlarına uzanan zanaatkârlık mirası; sabır ve ustalıkla hayat bulur. DoÄŸanın sıcak tonları ve taşın yalın dili, zanaatkârın elinde güçlü bir estetiÄŸe dönüÅŸür. Siirt’te üretim, kuÅŸaktan kuÅŸaÄŸa aktarılan kültürel hafızanın yaÅŸayan bir ifadesidir. Her motifte tarihsel derinlik, her ilmekte yerel kimliÄŸin sıcaklığı hissedilir. Siirt, özgünlüÄŸünü emeÄŸe dönüÅŸtüren, Anadolu’nun karakterli ve anlamlı renklerinden biridir.
SİİRT-Eruh
Eruh Halk EÄŸitimi Merkezi
Üretilen DeÄŸerler
Åžal-Åžepik



Dokumaya baÅŸlama tarihi tam olarak bilinmeyen ÅŸal-ÅŸepik’in tarihinin çok eski olduÄŸu bilinmektedir. Yukarı Mezopotamya bölgesinde günlük kıyafet olarak giyildiÄŸi bilinir. Teknolojinin ilerlemesi ve çağın deÄŸiÅŸmesiyle fabrikasyon kumaÅŸların kullanımındaki artış ÅŸal-ÅŸepik kumaşının kullanımına ve buna baÄŸlı olarak üretiminin azalmasına neden olmuÅŸtur. 1960’lı yıllara kadar seri olarak üretilen kumaÅŸ zamanla sadece yöresel kıyafet edinmek isteyen folklor ekiplerinin kıyafeti için üretim yapılmıştır.

This is your About section. Every website has a story and users want to hear yours. This is a great opportunity to give a full background on who you are and what your site has to offer. Double click on the text box to edit the content and add all the information you want to share. You may like to talk about how you got started and share your professional journey. Explain your core values, your commitment to customers and how you stand out from the crowd.
SİİRT
Siirt OlgunlaÅŸma Enstitüsü
Üretilen DeÄŸerler
01.Åžal Åžepik
02.Tiftik Battaniyesi
03.Bakırcılık
04.Jirkan Kilimi
05.Demircilik
06.Semercilik
07.Yemenicilik
08.Dabakçılık (DebbaÄŸlık)
09.Bastonculuk
10.Saraçlık
11.Süpürge Yapım















01.Åžal-Åžepik, tarihi 15. yüzyıldan daha öncesine dayanan ve günümüzde az sayıda usta tarafından dokunmaya devam eden önemli bir el dokumasıdır. Siirt, MuÅŸ, Van, Şırnak, Batman, Bitlis ve Hakkâri illerinde görülen bu dokuma, ince yün çözgü ve tiftik atkılarla bez ayağı örgüsünde üretilir. Kahverengi, siyah, mor, kırmızı ve mavi gibi renklerde dokunan kumaÅŸ; pantolon (ÅŸal), gömlek (ÅŸepik), yelek gibi geleneksel erkek giysilerinin yanı sıra entari, ceket, perde, mendil ve kravat yapımında da kullanılır. Tiftik keçisinin korunmasına katkı saÄŸlayan bu sanat, iplik eÄŸirme ve dokuma süreçlerinde sabır, el mahareti ve birden fazla ustanın emeÄŸini gerektirir. Günümüzde Siirt Eruh ve OlgunlaÅŸma Enstitüsü atölyelerinde usta öÄŸreticilerce yaÅŸatılmaktadır.
02.Siirt Battaniyesi doÄŸal bir malzeme olan tiftikten oluÅŸan ve Siirtli ustaların ellerinde dokunarak halka mal olmuÅŸ geleneksel bir el sanatı dalıdır. Siirt Battaniyesi, çözgü telleri pamuktan, atkıları beyaz, siyah, kahverengi ve gri gibi doÄŸal renkli veya bunların karışımı tiftik liflerinden elde eÄŸrilmiÅŸ ipliklerden el dokusu tek veya ikiyüzlü havlu, örtü veya yaygı olarak kullanılan bir dokumadır.
03.Bakırın dövülerek ÅŸekillendirilmesi ve süslenmesiyle ortaya çıkan mutfak eÅŸyaları ve çeÅŸitli süs eÅŸyalarının imal edildiÄŸi bir geleneksel el sanatıdır. Bakırın iÅŸlenmesinde dövme tekniÄŸi kullanılmaktadır. Dövme tekniÄŸi “çukurlama” ve “toplama” denilen iki ayrı yöntemle uygulanmaktadır. Nakış iÅŸleme ise “kabartma” ve “zımba nakış” yöntemleriyle gerçekleÅŸtirilmektedir. Keski kalemleriyle çizilen motifler darbe kalemleri ve ağızlarında çeÅŸitli motif kalıpları bulunan zımbalara vurulması suretiyle bakır üzerine iÅŸlenmektedir. Vazo, saksılık, tepsi, leÄŸen, teÅŸt, kulplu tas, bakraç, aÅŸurelik, kapaklı sahan, kazan, mangal ve çeÅŸitli dekoratif süs eÅŸyaları üretilen ürünler arasındadır.
04.Dokuma, ipliklerin alt-üst geçirilmesiyle oluÅŸturulan en eski el sanatlarından biridir. Anadolu’da köklü bir geçmiÅŸe sahip kilim dokumacılığı, yaygı, heybe, çuval gibi gündelik eÅŸyalarda kullanılmıştır. Yörede küçükbaÅŸ hayvancılığın yaygın olması yün üretimini artırmış, bu da kilim, cicim, sumak, zili gibi düz dokuma yaygılarda çeÅŸitliliÄŸi beraberinde getirmiÅŸtir. Kilim ise en çok dokunan ve deÄŸerini yitirmeyen tür olmuÅŸtur. Jirkan kilimleri, doÄŸal boyalarla renklendirilmiÅŸ yünlerle dokunur. Adını Jirki aÅŸiretinden alan bu kilimler, desenlerinde dini inançları, doÄŸayla iç içe yaÅŸamı, halkın acı-tatlı hatıralarını ve çevresindeki doÄŸal unsurları yansıtır. Böylece kültürel belleÄŸin önemli bir parçası olmuÅŸtur.
05.Demircilik sıcak ve soÄŸuk demircilik olmak üzere iki ÅŸekilde yapılmaktadır. BaÅŸlangıçta demircilik sadece sıcak demircilik olarak yapılmaktayken, teknolojinin ilerlemesiyle birlikte demire çeÅŸitli usullerle ÅŸekil verilmeye baÅŸlanmış ve soÄŸuk demircilik denilen alan ortaya çıkmıştır. Kancalar, zincirler, tarım araçları ve benzeri metal yapılı eÅŸya ile demir ve benzeri maden parçalarını el ve iÅŸ tezgâhları yardımı ile bükerek, döverek veya kalıpla biçimlendirerek yapılması iÅŸlemidir.
06.Unutulmaya yüzmüÅŸ tutmuÅŸ meslek gruplarından olan semercilik, yük ve binek hayvanı olarak kullanılan at, eÅŸek ve katır gibi hayvanların taşıyacakları yükün hayvanın sırtına zarar vermemesi için aÄŸaç iskeleti üzerine deri ile keçe arası kamış otlarıyla doldurulup sarılarak dikilen semer çok özen isteyen bir sanat dalıdır.
07.Yemenicilik, Anadolu’nun unutulmaya yüz tutmuÅŸ bir mesleÄŸi ve sanatıdır. Yemeni, saÄŸlıklı, ekonomik ve doÄŸal bir ayakkabıdır. Yemenicilik, üstü deri, altı kösele veya gön olan hafif ve topuksuz bir ayakkabı çeÅŸidinin usta ellerde yapımcılığıdır. YemeniciliÄŸe “köÅŸgercilik”, yemeni dikenlere “köÅŸger” de denilmektedir.
08.Koyun ve keçi gibi küçükbaÅŸ hayvanların derilerinin iÅŸlenmesine “Deri DebaÄŸlılığı”, bunları iÅŸleyenlere de “DebbaÄŸ” denilmektedir. Gön denilen kalın derilere nazaran daha ince olan bu deriler postal ve ayakkabılarda astarlık deri olarak kullanılmaktaydı.
09.Yürümeyi kolaylaÅŸtırmak için dayanak olarak kullanılan aÄŸaç ve metal malzemelerden yapılan bir araçtır. İçeriÄŸinde tamamen doÄŸal malzemeler kullanılarak el ile makine kullanılmadan üretilmektedir.
10.Saraçlık; araba koÅŸumları, binek ve çeki at takımları, eyer, semer gibi deri ve meÅŸinden yapılan takımların üretim ve tamir sanatıdır. Bu iÅŸi yapanlara saraç, toplu halde çalıştıkları yerlere ise saraçhane denir. Lidyalılardan beri bilinen saraçlık, Orta Asya Türklerinde en parlak dönemini yaÅŸamıştır. At üzerinde geçen yaÅŸamları nedeniyle Türkler saraçlığa büyük önem vermiÅŸ, iÅŸlemeli at takımları ve süslü çizmeleriyle ün kazanmışlardır. Saraçlıkta kösele, deri, demir, aÄŸaç, bez, kıl gibi malzemeler kullanılarak hem iÅŸlevsel hem de estetik ürünler üretilmiÅŸtir.
11.YeÅŸilimsi çiçekli fundaların kurutulmasıyla süpürgenin ana malzemesi elde edilir. Fundalar kurak yerlerde yetiÅŸen çalı aÄŸaççıklardır. Süpürge yapımında kullanılan makas, süpürgenin uçlarını düzetmek için; çuvaldız, çuvaldıza geçirilen iple birlikte süpürge otlarının arasından geçerek dikmek; çalı keskisi ise uzun gelen çalıların süpürge için uygun bir boya getirilmesi için kullanılır. Gerekirse yan keski ve pense kullanılır. Yan keski ve pense; süpürgede, ipe atılan düÄŸümleri sıkılaÅŸtırmak için kullanılır. Süpürge, çalılardan yapılması ve ele uygunluk açısından “çalı süpürgesi”, “ot süpürge”, “el süpürgesi” olarak adlandırır.