Kahramanmaraş, Türkiye

20 Halk Eğitim Merkezi, 1 Olgunlaşma Enstitüsü


Kahramanmaraş, köklü zanaat geleneği ve güçlü üretim kültürüyle şekillenen dirayetli bir şehirdir. Bakırcılıktan ahşap oymacılığına, geleneksel el sanatlarından yerel üretim pratiklerine uzanan miras; sabır ve ustalıkla hayat bulur. Her işçilikte geçmişin izleri, her motifte kültürel kimliğin kararlı duruşu hissedilir. Kahramanmaraş’ta zanaat, yalnızca bir beceri değil; kuşaktan kuşağa aktarılan bir onur ve sürekliliktir. Üretim, sağlamlık ve estetikle dengelenir. Kahramanmaraş, emeğini kimliğe dönüştüren, Anadolu’nun güçlü ve köklü renklerinden biridir.
KAHRAMANMARAŞ-Afşin
Afşin Halk Eğitimi Merkezi
KAHRAMANMARAŞ-Andırın
Andırın Şehit Ethem Hacımahmutoğlu Halk Eğitimi Merkezi
KAHRAMANMARAŞ-Dulkadiroğlu
Dulkadiroğlu Kapıçam Halk Eğitimi Merkezi
Üretilen Değerler
Sim sırma işlemeciliği

Şehrimizde sim sırma işlemeciliği köklü bir geçmişe dayanmaktadır. Başlarda saraçlar tarafından uygulanan bu sanat Dulkadiroğlubeyliği’nden Osmanlı Sarayı’na Fatih Sultan Mehmet ile evlenerek gelin olan Emine Hanım’ın çeyizi ile birlikte saraya girmiş ve saray sanatkarlarının da dikkatini çekmiştir; dolayısıyla sim sırma işlemeciliğinin tanınırlığı artmakla birlikte geçmişi Selçuklular Dönemi’ne dayanmaktadır. Zamanla saraçlıktan ayrılarak bir sanat haline gelen sim sırma işlemeciliği günümüz yaşam koşullarına uygun sabahlık, gece mantoları, çantalar, masa örtüleri, kadın ayakkabıları, seccadeler, bohçalar, gözlük kılıfları, sedir örtüleri, Kuran kapları vs. ürünlere uygulanarak; ki genç kızların çeyizleri hala bu sanatla bezenmektedir; varlığını sürdürmektedir. Kahramanmaraş’ta bu sanatı uygulayan pek çok usta bulunmaktadır. Sim sırma işlemeciliği eğitimleri Kapıçam Halk Eğitim Merkezi olarak kurumumuzda ve diğer halk eğitimi merkezlerimizde kursiyerlerimize verilmektedir.

This is your About section. Every website has a story and users want to hear yours. This is a great opportunity to give a full background on who you are and what your site has to offer. Double click on the text box to edit the content and add all the information you want to share. You may like to talk about how you got started and share your professional journey. Explain your core values, your commitment to customers and how you stand out from the crowd.
KAHRAMANMARAŞ-Ekinözü
Ekinözü Halk Eğitimi Merkezi
Üretilen Değerler
Ekinözü İçme Tatlısı

Ekinözü İçme Tatlısı ,Ekinözü İçmelerde Şifalı Su içmek için gelen insanların tükettiği bir üründür. İlçeye hem ekonomik olarak hem de tanınırlık açısından etkisi vardır. Ekinözü’nün bir çok noktasından uygulanmaktadır. İstihdam açısından da etkisi vardır.
KAHRAMANMARAŞ-Onikişubat
Onikişubat Suzan ve Abdulhakim Bilgili Halk Eğitimi Merkezi
Üretilen Değerler
01.Elde Maraş İşi (Sim Sırma)
02.Kahramanmaraş Filesi (Halk arasında Maraş Filesi)
03.Kahramanmaraş Yemenisi (Halk arasında Maraş Yemenisi)
04.Oyma Çeyiz Sandığı
05.Alman Nakışı (Halk arasında Alaman Nakışı)
06.Hartlap Bıçağı












01.Kaynaklarda Dival işi olarak da bilinen bu işleme türünde Dival, altı kartonla beslenmiş üstte sırma işleme olarak kadife ya da kalın kumaşlara yapılan nakış türüdür. Suni deri veya meşinden kesilen desenler kumaşa yapıştırılır, gergefe yerleştirilip elde işlenir. Nakışın tek yüzlü olduğu bu işleme sanatında desenin tersi özel bir kartonla dikilip yedi kat sırma ipi ile üstten işlenir. Üstteki sim alta, alt ipi de üste geçmez. Bu teknikte küçük motifler, girift kompozisyonlar dikkat çekerken simetri ön plandadır. Çabuk işlenmesi nedeni ile yatak örtüleri, seccadeler, nişan bohçaları, kadife atlas saten gibi kumaşların üzerinde bu tekniğe sıkça rastlanır. Süsleme sanatında bu ürünlerin yıkanmıyor olması, kumaşının kolay silinebilmesi ve leke tutmaması, işlemenin ömrünü uzatarak Elde Maraş İşi’ni diğerlerinden ayırır. Çengelli makine iğnesi ile el işçiliği azalsa da Elde Maraş İşi süslemeler özellikle çeyizlik malzemelerin ekonomik ve gösterişli süsleme sanatı olmaya devam etmektedir
02.Önce kumaşın sökülmesi ve sökülen kumaşın işlenmesi ile oluşan, tersi ve düzü aynı görünen nakış türüdür. İnce ve ipekli olan iplik bükülmüş iki kattan oluşsa da birbirinden ayrılarak tek katlı şekle getirilir. 1,5 cm boyundaki ince iğne, yapılan işlemeyi zarif gösterirken, desen seçiminde çiçek ve yapraklar ön plana çıkar.
03.Geleneksel yöntem ve doğal ürünler kullanılarak yapılan bir ayakkabı çeşididir. Yemeni üretiminde ayak üst kısmını oluşturan saya için dana derisi, sayanın kenarına çekilen biye (kıyı) için ince koyun ya da keçi derisi, taban astarı için ise üst kısımda koyun, alt kısımda ise camız veya manda derisi kullanılır. Taban astarı arasına killi toprak koyularak çirişle iki parça yapıştırılır. Yemeniler tamamen el dikişiyle pamuk iplik kullanılarak dikilir.
04.El işçiliğine dayalı ve tamamen kurutulmuş ceviz ağacından yapılması nedeniyle diğer yörelerden ayrılır. Kahramanmaraş Çeyiz Sandığı 4, 6 ve 8 köşeli olarak genellikle 100-52-63 (uzunluk-genişlik-yükseklik) santimetre ebatlarda üretilir. 1980’li yıllara kadar sandığın kenarlarını birleştirmede kırlangıç kuyruğu tekniği kullanılmıştır.
05.Kurtuluş savaşı öncesi Kahramanmaraş’ta bulunan bir Alman hastanesinde hastaları rehabilite etme amaçlı kullanılan ve bölge insanının hastanede çalışan rahibelerden öğrenerek kültürel mirasa aktardığı bir nakış türüdür. İşlemenin kumaşının üst kısmında örgü tekniği kullanılır ve 4 aşamalı bir süreçle tamamlanır. Kumaşın üzerinde sadece dokuma kısmı, altında ise sadece teğel kısmı yani iğne darbeleri görülür. Ne kumaşın kendisi dokunur, ne iplikleri çekilir. Kumaşın yalnızca üst yüzeyine uygulanan bir dokuma şekli olması “Alaman Nakışı”nı diğer nakış türlerinden ayıran en önemli özelliktir.
06.Kahramanmaraş civarında yapılan ören yeri kazılarında ve merkeze bağlı Hartlap köyündeki incelemelerde Kahramanmaraş’ta bıçakçılığın Kahramanmaraş tarihi kadar eski olduğu ve yapımının halen Hartlap’ta sürdürüldüğü görülür. Sap kısmında kullanılan manda boynuzu, koçboynuzu, keçiboynuzu, şimşir ağacı geleneksel olarak işlenmektedir.
KAHRAMANMARAŞ-Türkoğlu
Türkoğlu Halk Eğitimi Merkezi
KAHRAMANMARAŞ
Kahramanmaraş Olgunlaşma Enstitüsü
Adres: Yavuz Selim, Hacı Bektaş Veli Cad No:26, 46080 Dulkadiroğlu/Kahramanmaraş
Telefon: 03442212246
Üretilen Değerler
01.AHŞAP OYMACILIĞI
02.KAHRAMANMARAŞ YEMENİSİ
03.MARAŞ FİLESİ
04.MARAŞ İĞNE OYASI
05.MARAŞ ABASI
06.BAKIRCILIK
07.MARAŞ İŞİ
08.SUZENİ
09.YORGANLAMA (YORGANCILIK)
10.KUYUMCULUK





















01.Selçuklular döneminden beri Türklerin yaşadığı bölgelerde rastlanılan oymacılık sanatı, Kahramanmaraş’ta gelişme gösteren ve hala canlılığını korumakta olan geleneksel el sanatlarından biridir. Oymacılıkta şimşir, meşe, ıhlamur ve özellikle ceviz gibi işlemeye elverişli ağaçların kurutulmuş keresteleri kullanılmaktadır. Çiçek, nebat ve hayvan şekillerinden stilize edilerek meydana getirilen geleneksel motifler, iskarpileler (oyma kalemleri) ile mobilya ve süs eşyaları üzerine işlenmektedir. Çeyiz sandığı, rahle, gazetelik, şifreli ziynet kutusu, aynalık, isimlik, tepsi, tavla, salon sehpası, televizyon sehpası, camekân, dolap, vitrin, şamdan, sandalye, minber, vaaz kürsüleri v.b ürünler üretilmekte, yurtiçi ve yurt dışına satışı gerçekleştirilmektedir. Günümüzde mimaride özellikle camilerin iç mekânlarının döşeme ve kaplamalarında oymacılık ürünleri kullanılmaktadır. Oyma eşyaların üretiminde %80’ninde ceviz ağacı kullanılmaktadır. Kavak, gürgen ve çam ağacı da kullanılan diğer ağaçlardır. Hammadde olan bu ağaçların hızarda uygun ebatlarda biçilmesinden sonra elde edilen tahtalar birbirine monte edilmekte, üzerine motifler çizilmekte ve daha sonra oyma makinesiyle bu motifler işlenmektedir. Kabartmalar çekiç ve oluklu kesici kalemlerle yapılmaktadır. Perdah ve zımpara yapıldıktan sonra vernikleme işlemi yapılmaktadır. Halen Kahramanmaraş merkezde birçok oyma atölyesi bulunmaktadır.
02.Yemenicilik(Köşgerlik)Orta Asya'dan başlayarak Anadolu Selçukluları döneminde gelişmiş, Dulkadiroğluları ve Osmanlı İmparatorluğu döneminde ise işlenmiş deri ve deri ürünlerinin kalitesiyle zirveye ulaşmıştır. Osmanlı Devleti zamanında Maraş’ta en gelişmiş sanat kolunun dericilik olduğu, şehirde 170 debbağ hane ve 305 pabuççunun (ayakkabıcının) var olduğu bilinmektedir. Cumhuriyet dönemi sonrası Kahramanmaraş'ta yemeni zanaatı 1940'lı yıllarda en parlak dönemini yaşayarak üretilen ürünlerin büyük bir kısmının ihraç edilmekteydi.(Atalay,1973)Bugün büyük oranda turistik yerel ürün halini alan yemeni geleneği ve ürünleri, tasarım desteği ile günümüz hayat şartları, üretim ve malzeme olanakları ve pazarına uygun hale getirilmesi, hem geleneksel işkolunun hem de kültürel bir biçimin sürdürülebilirliği açısından önem kazanmaktadır. Kahramanmaraş Yemenisi geleneksel yöntemlerle tamamen doğal ürünler kullanılarak üretilir. Yemeni üretiminde ayak üst kısmını oluşturan saya için dana derisi, sayanın kenarına çekilen biye (kıyı) için ince keçi derisi, taban astarı için ise üst kısımda koyun, alt kısımda ise camız veya manda derisi kullanılır. Taban astarı arasına killi toprak koyularak çirişle iki parça yapıştırılır. Dikme işleminde kullanılan pamuk ipler bal mumuyla mumlanmakta ve böylece su geçirmeleri ve çürümeleri önlenmektedir. Çarık ve yemenilerin üretiminin hiçbir safhasında makine kullanılmamakta ve elde dikilmektedir. Günümüzde dükkân sahibi olan 8 yemeni zanaatkârı hâlâ üretim yapmaktadır.
03.Maraş File Nakışı teknik olarak önce kumaşın sökülmesi sonra sökülen kumaşın işlenmesi ile oluşan tersi ve düzü aynı görünen bir nakış türüdür. Kullanılan kumaşlar çok ince olduğu için kumaşın tellerini saymak sökerken daha kolay olmaktadır. Bu yüzden de işleme yapmadan kumaşa sökme işlemi uygulanmıştır. Bu teknik sadece Maraş File Nakışında uygulanır. Maraş File Nakışı yatay ve dikey olmak üzere artı şeklinde temel teknik olarak iki aşamada işlenmektedir. Birinci işleme Maraş File Nakışı suyu ikinci işleme ise motifleri oluşturan mercimek ajuru ile oluşturulur. Bu işleme tekniği işin kolalı gibi görünmesini sağlamaktadır. Maraş File Nakışı görünüş olarak yakın yörelerdeki nakışlara benzetilse de kumaş sökümü, teknik ve işleme bakımından diğerlerinden farklı yöntemler kullanılmaktadır.
04.Kahramanmaraş genelinde bilinen ve işlenen geleneksel el sanatıdır. İğne oyasının ortaya çıkıp gelişmesinde en büyük etken, Anadolu’nun İpek Yolu üzerinde olması ve ipek üretimi yapılıyor olmasıdır. Zengin bir çeşitliliğe ve köklü bir geçmişe sahip olan oyalar, Anadolu gelini için söyleyemediklerinin bir ifadesi ve dışa vurumudur. İğne vasıtası ile ipliğin düğümlenmesi yöntemiyle, kenar motifleri sıra oya ve motif oya şeklinde
yapılır. Sıra oyalar sağdan sola doğru işlenir.
05.Hem yöresel olarak hem de kullanım amacına göre farklı şekillerde kendini gösteren Maraş Abası, bu özelliğiyle diğer illerimizde dokunan abalardan farklı bir yere sahiptir. Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış olan Kahramanmaraş, geçmişten gelen kültür birikimini dokumalara da yansıtarak dönemin yaşam kültürünün izlerini taşıyan dokumalar üretmiş ve geliştirmiştir.
Abaların değerli ve işçilikli olması, o insanların maddi yönünü ve saygınlığını ortaya koyardı. Abalarda sandık sayısı arttıkça abanın işçiliği de artmaktadır. Buradan yola çıkarak abalar sırt kısmındaki sandık motiflerinin sayısına ve halkın sosyo-ekonomik durumuna göre farklılıklar göstermiştir.
06.Kahramanmaraş'ta çok eski bir geçmişe ve geleneğe sahip olan bakırcılık sanatı, 1950'li yıllardan itibaren ivme kazanmış ve Türkiye'nin her yerine ürün ihraç eder hale gelmiştir (Dedeoğlu, 1996:66). Bakırın dövülerek şekillendirilmesi ve süslenmesiyle ortaya çıkan mutfak eşyaları ve çeşitli süs eşyalarının imal edildiği bir geleneksel el sanatı olan bakırcılık, yaygın bir şekilde devam etmektedir. Bakırcılar çarşısının yanı sıra semerciler çarşısında da bakırcılar çoğunlukta bulunmaktadır. Pek çok bakırcı ustası tarafından icra edilen bu sanatın izlerine Kahramanmaraş'ta hemen her evde rastlanılmakladır.
07.Maraş (Dival) işi, 18. yy’dan bu yana yaygın olarak uygulanan bir işlemetekniğidir (Barışta, 1997). “Geleneksel” sözcüğü ile ifade edilen, çok eski zamanlardan beri yapılmakta olup, kuşaktan kuşağa iletilen Maraş (Dival) işi;“sırma”, “sırma işi”, “mukavva işi”, “bastırma” vb. isimlerle de tanınmaktadır. (Markaloğlu, 1996). Sim sırma işlemeciliği Kahramanmaraş'a has bir işleme sanatıdır. Kökeni Orta Asya Türklerine dek uzanırsa da Osmanlı Sarayına giden Maraşlı gelinlerin çeyizlerinde yer almasıyla ünlenmiştir. Bu zarif işlemeciliğin örneklerine geçmişte zengin saray yaşamında rastlanırken, günümüzde hanımların kıyafetlerinde rastlamak mümkün olmaktadır.
Bugün Kahramanmaraş ili ve çevresinde, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ve araştırmaya konu olan Maraş halkı arasında yaygın olarak yapılanelde Maraş (Dival) işi, yurt içi ve yurt dışı pazarlarında yoğun talep almaktadır.
08.Suzeni (ilme-kasnak işi), temel nakış tekniklerinden zincir iğnesinin yan yana tekrarıyla zeminin doldurulmasıyla yapılan, oldukça kolay ama zarif bir işlemecilik türüdür. Roma dönemine kadar uzanan örnekleri bulunan bu teknik, Türklerin çeyiz geleneği sayesinde günümüze ulaşmıştır. Özellikle Kahramanmaraş ve Mehmetler Köyü’nde yaygın olarak uygulanan suzeni, hem kültürel bir miras hem de gelir kaynağıdır. El emeği göz nuru işlemeler, nesilden nesile aktarılırken aile ve ülke ekonomisine katkı sağlamakta; geleneksel sanatlarımızın yaşatılması ve tanıtımında önemli bir rol üstlenmektedir.
09.Uygur yazıtlarında “yourgan” olarak geçen ve Osmanlı döneminde şenliklerden saraylara kadar önemli bir yere sahip olan yorgancılık, zengin motifleri ve değerli malzemeleriyle geçmişten günümüze uzanan bir sanat dalıdır. İpek, saten, kadife gibi kumaşlar üzerine pamukla işlenen yorganlar; lale, gül, yıldız, tavus kuşu, çarkıfelek gibi sembolik motiflerle süslenir. Kahramanmaraş’ta yorgancılık, çeyizlerin vazgeçilmez unsuru olmasının yanı sıra günlük kullanımda da önemli bir yere sahiptir. Geleneksel tekniklerle dikilen yorganlar yalnızca yatak örtüsü değil; çanta, seccade, yastık gibi ürünlerde de uygulanarak sanatın yaşatılmasına katkı sağlamaktadır.
10.Kahramanmaraş’ın en önemli el sanatlarından biri olan kuyumculuk, Osmanlı’dan daha eski dönemlere uzanan köklü bir geleneğe sahiptir. Bugün Türkiye’de imalat ve tasarım bakımından önde gelen merkezlerden biri olan şehir, 22 ayar altın takı üretiminde İstanbul’dan sonra ikinci sıradadır. Telkari, savatlama, kakma, ajur, yaldızlama ve mıhlama gibi pek çok teknikle yapılan eserler, dönemin ve yörenin özelliklerini yansıtır. Maraş burması, burma bilezik, taşlı ve piramit yüzükler, çeşitli küpeler ve kemerler en çok bilinen ürünlerdir. Zengin çeşitlilik, teknolojinin sunduğu kolaylıklara rağmen ustaların emeğiyle yaşatılmakta, bölgeye ekonomik güç ve istihdam sağlamaktadır.